Unia Europejska rozpoczęła największą od lat reformę przepisów celnych. Powstanie jeden system danych o towarach, nowy urząd celny UE i dodatkowe uproszczenia dla wiarygodnych firm. Pierwsze zmiany już obowiązują, a kolejne zaplanowano na listopad 2026 r. Sprawdzamy, co to oznacza dla importerów i eksporterów.
Nowy kodeks: obowiązuje, ale jest wdrażany etapami
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/2108 z 16 września 2026 r., ustanawiające nowy Unijny Kodeks Celny (nUKC), weszło w życie 20 września 2026 r. Nie oznacza to jednak natychmiastowego zastąpienia dotychczasowych procedur. Większość przepisów będzie stosowana od 21 września 2027 r., natomiast pełne wdrożenie nowego modelu przekazywania danych potrwa do 2034 r.
Już teraz obowiązują wybrane regulacje organizacyjne, m.in. dotyczące przygotowania nowego urzędu celnego i unijnego centrum danych oraz przyjmowania przepisów szczegółowych. Do czasu wdrożenia kolejnych etapów przedsiębiorcy nadal muszą przestrzegać obecnych zasad odpraw.
Jedno centrum danych zamiast odrębnych zgłoszeń
Sercem reformy będzie EU Customs Data Hub (EUCDH) – unijne centrum danych celnych. Docelowo uczestnicy łańcucha dostaw będą udostępniać informacje o towarach w jednym środowisku, w miarę ich dostępności. Umożliwi to administracjom celnym wspólną analizę ryzyka i sprawniejsze wykrywanie nieprawidłowości.
Dla przedsiębiorców podstawowym wyzwaniem stanie się jakość danych: prawidłowy kod CN, jednolity opis towaru, pochodzenie, wartość celna oraz kompletna dokumentacja handlowa. Niespójności między systemami zakupowymi, logistycznymi i celnymi mogą zwiększać ryzyko wyjaśnień, kontroli i opóźnień.
Nowy urząd celny i status Trust & Check
Nowy Urząd UE ds. Celnych (EU Customs Authority), z siedzibą w Lille, będzie koordynować współpracę krajowych administracji, wspierać analizę ryzyka oraz zarządzać EU Customs Data Hub. Nie przejmie jednak wszystkich kompetencji krajowych organów celnych.
Reforma przewiduje także status Trust & Check – dla uprawnionych importerów, eksporterów i przedstawicieli pośrednich mających siedzibę w UE, prowadzących regularne operacje celne przez co najmniej dwa lata i spełniających dodatkowe kryteria. Status będzie dobrowolny i może umożliwić istotne uproszczenia, m.in. samodzielne zwalnianie towarów w określonych warunkach. Rozwiązanie to będzie funkcjonować obok statusu AEO.
E-commerce: cło 3 EUR i planowana opłata 2 EUR
Istotna część zmian dotyczy przesyłek z handlu elektronicznego. Od 1 lipca 2026 r. zniesiono zwolnienie z cła dla przesyłek o wartości rzeczywistej do 150 EUR. Rozporządzenie Rady (UE) 2026/382 przewiduje przejściowe cło 3 EUR od pozycji towarowej dla określonych przesyłek niskiej wartości, w szczególności objętych IOSS lub pocztowych.
Od 1 listopada 2026 r. planuje się dodatkowo pobór unijnej opłaty manipulacyjnej (Union Handling Fee – UHF) w wysokości 2 EUR od pozycji towarowej przy sprzedaży na odległość, niezależnie od wartości przesyłki. Podstawą jest art. 20 nUKC oraz akt delegowany Komisji C(2026)6694; rozpoczęcie poboru zależy od zakończenia procedury wejścia tego aktu w życie. UHF nie jest tożsama ani z cłem 3 EUR, ani z opłatą przewoźnika za odprawę.
Zgodnie z wytycznymi Komisji z 5 października 2026 r. UHF należy uwzględniać przy ustalaniu podstawy VAT, z zastosowaniem zasad właściwych dla danego sposobu rozliczenia, w tym IOSS. Ministerstwo Finansów zapowiedziało kod należności F00 w systemach AIS/IMPORT PLUS i AIS/e-COMMERCE. Od 1 listopada mają być także wymagane identyfikatory produktów (PID) w określonych przesyłkach e-commerce do 150 EUR.
Najważniejsze terminy wdrażania reformy
- 20.09.2026 – wejście w życie nUKC i wybranych przepisów.
- 01.11.2026 – planowany pobór UHF 2 EUR oraz identyfikatory PID w określonym e-commerce.
- 21.09.2027 – stosowanie zasadniczej części nUKC, z przepisami przejściowymi.
- 01.07.2028 – EU Customs Data Hub dla wskazanych operacji sprzedaży na odległość.
- 01.03.2031 – dobrowolny dostęp do EU Customs Data Hub dla pozostałych uprawnionych podmiotów.
- 01.03.2034 – obowiązkowe korzystanie z EU Customs Data Hub w zakresie reformy.
Co powinni zrobić przedsiębiorcy?
Warto już teraz przeprowadzić przegląd opisów i kodów CN, zasad ustalania pochodzenia i wartości celnej, dokumentacji towarowej oraz spójności danych w działach zakupów, sprzedaży, księgowości i logistyki. Istotne jest także przypisanie odpowiedzialności za poprawność danych i ocena gotowości systemów informatycznych do przyszłej wymiany informacji.
Firmy posiadające AEO powinny przeanalizować perspektywy statusu Trust & Check, a podmioty obsługujące e-commerce – skutki nowych należności i obowiązków informacyjnych. Wczesne przygotowanie ograniczy ryzyko korekt, kontroli i opóźnień w dostawach.
W JGA wspieramy przedsiębiorców w analizie obowiązków celnych, weryfikacji klasyfikacji taryfowej i dokumentacji, ocenie ryzyka oraz dostosowaniu procedur wewnętrznych do nowych regulacji.
